"Troska jest istotą pielęgniarstwa." Leninger, 1984

Tel. 61 813 12 11

nzoz@panaceum.poznan.pl

Pon, Wt, Czw: 08.00 - 14.00 Śr: 12.00-18.00; Pt: 08.00-13.00

Postępowanie w przypadku zaburzeń połykania

Zaburzeniami połykania (dysfagia) nazywamy trudności w formowaniu kęsa pokarmowego oraz przechodzeniu pokarmów płynnych i stałych z jamy ustnej do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.

Zaburzenia połykania objawiają się krztuszeniem, początkowo w trakcie picia, w późniejszym okresie, w czasie jedzenia. Osoba mająca problemy w połykaniu, po posiłku odczuwa w gardle przeszkodę będącą resztkami niepołkniętego jedzenia. Kiedy ten problem zaczyna się pogłębiać, chory boi się spożywać posiłki, co może kończyć się świadomym lub mniej nieświadomym unikaniem jedzenia. Dodatkowe objawy to: chrypka, czkawka, kaszel, zgaga, ból przy przełykaniu.

Pamiętaj! Stopniowo narastające trudności w połykaniu powinny skłonić do wizyty u lekarza.

Zaburzenia połykania dość często dotyczą osób obłożnie chorych i starszych.

Co możesz zrobić, żeby uniknąć kłopotów z połykaniem u osoby leżącej:

  • zanim rozpoczniesz karmienie chorego, ułóż go w pozycji siedzącej, podpartej, wyprostowanej, z nieco zgiętym karkiem. Pomocniczo możesz włożyć między plecy i oparcie siedziska, w odcinku lędźwiowym, poduszkę .Gdy chory nie potrafi samodzielnie utrzymać głowy na czas posiłku, musisz ją przytrzymać / podeprzeć / założyć na czas posiłku kołnierz ortopedyczny,
  • następnie próbuj podać łyżeczką (ok. 50ml) wody, chwilę odczekaj, obserwuj czy pojawi się kaszel, najlepiej taka próbę wykonaj w obecności pielęgniarki bądź lekarza,
  • planując posiłki zakładaj, że czas karmienia się przedłuży, nie poganiaj chorego w trakcie spożynia posiłku,
  • wkładaj do ust chorego bardzo małe porcje, o temperaturze pokojowa (ciepłe), najlepiej zmiksowane lub małe kawałki (miękkie, nie za suche, nie za twarde),
    jeżeli podajesz choremu płyny zwróć uwagę, aby płyny wlewać do jamy ustnej przechylając naczynie, a nie odginając głowę chorego (zwiększone ryzyko zachłyśnięcia),
  • jeśli chory krztusi się płynami, możesz je nieco zagęścić kisielem lub budyniem,
  • przy zachowanej funkcji ssania możesz podać płyny przez słomkę (krótko przycieta, nie za długa), kubeczek pojniczek, butelkę ze smoczkiem (smoczek- ze zrób dziurki na czubku smoczka – 1, na bocznych ściankach – 2; zapobiega zachłyśnięciu),
  • dużą strzykawkę typu „Żaneta”(strzykawkę ułóż bocznie w dolnym kąciku ust chorego),
  • pokarmy stałe możesz zmiksować, kawałki namoczyć, gęste zupy (grysiki, kaszki, budynie, itp) podawaj łyżeczką lub dużą strzykawką (małe porcje),
    tabletek rozkrusz i podaj z jogurtem, gęstym sokiem (nie podawaj z klarownymi płynami),
  • nigdy nie podawaj kruchych, suchych produktów, np: ciasteczka, chleb razowy,
  • w trakcie posiłków unikaj rozmów z chorym,
  • znaczne zaburzenia połykania wymagają założenia sondy nosowo- żołądkowej, u chorych z dużymi kłopotami w przełykaniu zakładana jest sonda odżywcza bezpośrednio do żołądka tzw gastrostomia. Decyzję dotyczące założenia sondy lub gastrostomii podejmuje lekarz przy współpracy ośrodka żywienia dojelitowego.

Sprzęt pomocny w karmieniu