"Troska jest istotą pielęgniarstwa." Leninger, 1984

Tel. 61 813 12 11

nzoz@panaceum.poznan.pl

Pon, Wt, Czw: 08.00 - 14.00 Śr: 12.00-18.00; Pt: 08.00-13.00

Zapobieganie odleżynom

Odleżyna – to uszkodzenie skóry nieraz błony śluzowej spowodowane długotrwałym uciskiem na drobne naczynia krwionośne (tętnicze i żylne) znajdujące się w miejscu ucisku. W konsekwencji zostaje przerwana mikrokrążenie, a przy niedokrwieniu trwającym dłużej niż 2 godziny może dojść do obumarcia uciskanych tkanek.

Okolice ciała i miejsca narażone na powstawanie odleżyn
Odleżyna może powstać w każdym miejscu ciała narażonym na ucisk.

Zagrożone odleżynami okolice i miejsca:
pośladki, biodra, kostki, kręgosłup, pięty, łopatki, barki, kolana, łydki, łokcie, tył głowy, małżowiny uszne, żebra. Wewnątrz organizmu: błona śluzowa cewki moczowej (przy cewniku), jama ustna, nos, przełyk, żołądek (przy sondzie żołądkowej).

Przyczyny sprzyjające powstaniu odleżyn
Wyróżniamy ponad 100 czynników sprzyjających powstawaniu odleżyn. Do najczęściej spotkanych należą:

  • Nietrzymanie moczu i stolca.
  • Masa ciała (osoby otyłe / wychudzone).
  • Niedożywienie.
  • Rodzaje skóry.
  • Wiek.
  • Choroby przewlekłe, niesprawność, ograniczenia ruchowe (unieruchomienie w łóżku / wózku inwalidzkim).
  • Stosowane leczenie.
  • Podwyższona temperatura otoczenia i / lub ciała.
  • Płeć.
  • Czynniki socjalne.

Miejsca najbardziej narażone na powstawanie odleżyn

Zapobieganie odleżynom

Pozycja leżąca

  • zmieniaj pozycję ciała choremu przynajmniej co 2 godz.,
  • za każdym razem oglądaj skórę czy nie pojawily się jakieś zaczerwienienia, zwłaszcza w okolicach uciskanych,
  • jeśli zauważysz zaczerwienienia, które zanikną w czasie do 30 minut, możesz wydłużyć czas pomiędzy zmianami pozycji ciała, np do 2,5 godz,
  • jeśli zaczerwienienia nie zaniką po 30 minutach, to czas pomiędzy zmianami pozycji ciała skróć do 1 – 1,5 godz.

Pozycja siedząca

  • zmieniaj pozycje siedzenia (raz jeden pośladek, raz drugi),
  • unoś się na rękach co 15 – 20 minut, pochylaj się na boki, do przodu,
  • siedzenie w wózku / łóżku nie powinno trwać dłużej niż 2 – 3 godz.

Ubranie łóżka / wózka

  • pościele / podkłady używaj z naturalnych materiałów (bawełna, len, flanela), nie krochmal, dobrze wypłucz po praniu, czyste, suche, bez fałd i okruchów z resztek jedzenia,
  • poszewkę poduszki używaj z materiału, który ułatwi przesuwanie osoby chorej nie powodując tarć, czysty, suchy,
  • poduszkę na wózku inwalidzkim używaj najlepiej p/odleżynowa, dopasowana do długości i szerokości wózka, zawsze czystą, suchą,
  • sprawdzić, czy na poduszce na wózku (w zakamarkach wokół niej) nie ma jakiś zbędnych przedmiotów.

Bielizna / ubiór wierzchni

  • bieliznę osobistą, koszule nocne / piżamy zawsze utrzymuj w czystości i suchości, muszą być wygodne, dopasowane (nie za duże / nie za małe), nie powodujące uszkodzeń naskórka, skóry (bez ozdób, guzików, kieszeni), przewiewna, lekka, wchłaniająca pot, z naturalnych materiałów,
  • skarpetki i obuwie trochę za „duże”, nie uciskające, przewiewne,
  • rękawiczki bez palców dla osoby na wózku inwalidzkim chroniące ręce przed urazami przy napędzaniu wózka.

Skóra

  • zwracaj uwagę na zabarwienie skóry szczególnie miejsc uciskanych, zranienia, zadrapania, otarcia, temperaturę, wilgotność, obrzęki, blizny, odparzenia. Na odparzenia narażone są zwłaszcza miejsca stykania się skóry: pachwiny, pachy, u kobiet pod piersiami.

Higiena i czystość ciała

  • skórę myj codzienie, przynajmniej 1x lub każdorazowo po zanieczyszczeniu, zabrudzeniu,
  • myj ciepłą wodą (37°C – 40°C), stosuj delikatne mydła / żele / płyny myjące,
  • osuszaj skórę przykładając ręcznik (nie trzyj),
  • nawilżaj skórę po myciu i dokładnym osuszeniu oliwką kosmetyczną / balsam nawilżająco-natłuszcający / kremem, itp,
  • oklepuj / masuj stosując np preparat PC 30, nie rozcieraj gwałtownie ponieważ trąc możesz uszkodzić naskórek,
  • unikaj stosowania pudru / zasypek, spirytusu.

Dieta

  • wysokobiałkowa – omówiona w innej poradzie.

Sprzęt przeciw odleżynowy

  • stosuj różne udogodnienia typu: kółka pod pięty / pośladki, podpórki / poduszki / wałki, wszędzie tam gdzie są uwypuklenia kostne,
  • stosuj materac p/odleżynowy,
  • łóżko z dostępem z obu stron (ułatwia pielęgnację).

Porady udzieliły pielęgniarki „Panaceum“
mgr Beata Czekała
mgr Dorota Czajka