"Troska jest istotą pielęgniarstwa." Leninger, 1984

Tel. 61 813 12 11

nzoz@panaceum.poznan.pl

Pon, Wt, Czw: 08.00 - 14.00 Śr: 12.00-18.00; Pt: 08.00-13.00

Zapobieganie upadkom ludzi starszych

Upadki są jedną z przyczyn utraty sprawności przez osoby starsze!
Co to jest upadek? – to nagła, niezamierzona zmiana pozycji ciała spowodowana utratą równowagi, bez udziału sił zewnętrznych, w czasie chodzenia lub wykonywania innej czynności skutkująca zetknięciem z podłogą, przedmiotem, sprzętem.

Przyczyną upadku osoby starszej mogą być tzw czynniki wewnętrzne i zewnętrzne.
Te indywidulane to m.in. wiek, zażywane leki, poprzedni upadek, choroby, osłabienie wzroku, zmiany starcze, choroby stóp (odciski, deformacje palców, rany), samotne mieszkanie,itp.

Natomiast zewnętrzne to: niedopasowane do stóp obuwie, brak okularów lub nieodpowiednie okulary, brak aparatu słuchowego, małe zwierzęta domowe, śliskie lub mokre podłogi, wystające progi, wąskie futryny, podarte lub pozwijane na brzegach dywany, chodniki, maty, bałagan, luźno leżące przewody elektryczne, niewystarczające oświetlenie, brak poręczy i uchwytów, niezabezpieczone łóżko, niski sedes, śliska wanna, przedmioty położone zbyt nisko, zbyt wysoko lub za daleko, itp.

Jak możesz zapobiec upadkom?:

  • zadbaj o formę – ćwiczenia, treningi chodu,
  • stosuj bogatą w wapń dietę z dodatkiem witaminy D (zmniejsza ryzyko złamania),
  • kontroluj swoje lekarstwa (także te bez recepty) – sprawdzaj terminy ważności, skutki uboczne działania,
  • badaj kontrolnie wzrok, prawidłowo protezuj wzrok (okulary),
  • unikaj nagłych zmian światła, przechodząc ze światła do ciemności lub w drugą stronę zatrzymaj się dając czas oczom na dostosowanie się do zmiany,
  • noś dopasowane obuwie, na płaskiej, gumowej (nie plastikowej) podeszwie.

Łazienka:

  • utrzymuj suchą podłogę po wzięciu prysznica, zastosuj matę antypoślizgową, zabezpiecz ją tak, aby zmniejszyć ryzyko potknięcia się o nią,
  • w wannie / kabinie prysznicowej połóż na stałe matę antypoślizgową, jeśli mimo to nie czujesz się pewnie zastosuj podczas kąpieli krzesło / siedzisko kąpielowe, ręczny zestaw prysznicowy,
  • nigdy nie używaj stojaka na ręcznik, podstawki na mydło, półek, czy innych przedmiotów, które nie są wmontowane w ścianę
  • zamontuj ręczny wąż prysznicowy z dodatkowo długim przewodem, uchwyty, poręcze,
  • zainstaluj podwyższony sedes,
  • nie zamykaj się w łazience,
  • zamontuj telefon w łazience lub zabierz ze sobą telefon komórkowy,
  • drzwi w łazience powinny być otwierane na zewnątrz (osoba, która przewróci się w łazience najczęściej blokuje drzwi swoim ciałem).

Sypialnia / pokój:

  • wstawaj powoli po siedzeniu lub leżeniu, posiedź na brzegu łożka / krzesła do czasu, gdy poczujesz, że już nie kręci ci się w głowie
  • noś stabilne obuwie z cienkimi, antypoślizgowymi podeszwami,
  • zwiększ oświetlenie w sypialni ale używaj abażurów aby zmniejszyć ostrość światła,
  • zamontuj nocne lampki,
  • odzież osobistą ułóż blisko, w zasięgu ręki,
  • odzież przechowuj w szufladach / na półkach położonych nie niżej niż twoje kolana ani wyżej niż twoja pierś,
  • nie noś odzieży, która jest zbyt długa lub zbyt luźna,
  • unikaj śliskich materiałów (satynowe pościele / kołdry / prześcieradła),
  • zawsze miej telefon, systemy alarmowe / dzwonki w zasięgu ręki.

Schody:

  • stopnie na wszystkich piętrach powinny być równe, odporne na poślizgi, z poręczami,
  • pomaluj brzegi stopni jaskrawą farbą lub przyklej odblaskowe naklejki,
  • usuń rzeczy, o które możesz się przewrócić (gazety, książki, ubrania, buty, zabawki itp),
  • zlikwiduj małe dywaniki, ewentualnie zamocuj obustronną taśmę klejącą.

Oświetlenie:

  • używaj jednolitego oświetlenia w całym pokoju, dodatkowo oświetl miejsca zaciemnione,
  • włączniki światła zamontuj w miejscu łatwo dostępnym,
  • w nocy pozostaw włączone światło w przedpokoju,
  • ogranicz oślepiające światło słoneczne za pomocą zasłon lub żaluzji okiennych.

Bezpośrednie otoczenie:

  • usuń zbędne rzeczy, przedmioty, które mogą być przeszkodami,
  • trzymaj przedmioty, których często używasz w miejscach łatwo dostępnych, do których możesz sięgnąć bez wspinania się np. przy pomocy stołka, zawsze zamykaj szafki /szuflady, aby się o nie nie zahaczyć lub przewrócić,
  • pozbądź się podartych, pofałdowanych dywaników / chodniczków / mat,
  • meble w pomieszczeniach miej stabilne, fotele i krzesła z poręczami, wydłużone do przodu, abyś mógł się bezpiecznie o nie wesprzeć, unikaj krzeseł z kółkami i niestabilnymi nogami,
  • unikaj śliskiej / mokrej / wypastowanej podłogi,
  • usuń meble z miejsc utrudniających przejście, nie zastawiaj korytarzy,
  • dbaj o umiarkowane ogrzewanie (nie może być ani zbyt chłodno ani zbyt gorąco),
  • przewody elektryczne chowaj pod meblami lub listwami przypodłogowymi,
  • uszczelnij dół drzwi zamiast instalować progi
  • usuń lub zaznacz nawet najmniejsze zmiany w poziomach podłogi kontrastującymi kolorami,
  • zwróć uwagę na dobrze oświetloną swoją domową apteczkę, używaj i miej w niej szkło powiększające,
  • zwróć uwagę na zwierzęta domowe / sprawdź gdzie one są,
  • przy telefonie trzymaj numery alarmowe napisane dużą czcionką,
  • używaj przenośnego telefonu i miej przy sobie numery telefonów alarmowych (jeden telefon na podłodze, w razie gdy się przewrócisz i nie będziesz mógł samodzielnie wstać).

Wskazówki, jak po upadku samodzielnie możesz wstać z podłogi

  • uspokój się, złap oddech, otrząśnij się z szoku,
  • obmacaj swoje ciało, sprawdź czy nie masz poważnych obrażeń. Jeżeli odniosłeś obrażenia np złamałeś kość, to musisz pozostać gdzie jesteś, wezwać pomoc (karetka pogotowia – numer alarmowy, bezpłatny – 112) i poczekać na nią,
  • jeżeli nie odniosłeś obrażeń, rozglądnij się w poszukiwaniu solidnego, stabilnego mebla (najlepiej fotela), przeczołgaj się do niego,
  • przekręć się na bok,
  • chwyć rękoma fotel, podciągnij się, zmień pozycję na klęczącą,
  • wysuń jedno kolano, a stopę oprzyj na podłodze,
  • podciągnij się na rękach i nogach unosząc pośladki,
  • usiąć na fotelu. Odpocznij przed próbą poruszenia się. Możesz odpocząć w dowolnym momencie (jeśli nie uda się tobie za pierwszym razem, odpocznij i spróbuj ponownie).

Wskazówki, jak możesz pomóc wstać osobie po upadku

  • Chcesz pomóc wstać osobie po upadku, pamiętaj: unikaj dodatkowych urazów u osoby, która upadła i nie narażaj siebie na urazy związane z niesioną pomocą.
    nie spiesz się, niech osoba po upadku odpocznie tak długo jak potrzebuje, nie próbuj jej„na siłę” od razu podnosić !,
    uspój tę osobę i siebie (weźcie kilka głębokich, wolnych wdechów),
  • sprawdź obrażenia. Jeżeli urazy są poważne np doszło do złamania kości, osoba taka musi pozostać w miejscu upadku (tam gdzie jest). Ułóż ją jak najwygodniej, okryj kocem, wezwij karetkę pogotowia (nr tel. 112 – bezpłatny) i pozostań z nią do jej przyjazdu,
  • jeżeli nie doszło do poważnych obrażeń i osoba czuje, że może z pomocą wstać,
  • przystaw w pobliże osoby leżącej dwa solidne, stabilne krzesła (ważne, by osoba, która upadła, wstała sama, możesz jedynie udzielać porad i pomóc jej odwrócić się na bok),
  • jedno krzesło postaw w taki sposób, aby siedzisko znalazło się naprzeciw osoby,
  • pomóż uklęknąć osobie po upadku, jeżeli bolą ją kolana podkłóż ręcznik / kocyk,
  • poproś, aby oparła się rękoma o siedzisko krzesła, wysunęła jedną nogę do przodu, astopę postawiła na podłodze,
  • drugie krzesło postaw za osobą, poproś aby uniosła się na rękach i nogach, a następnie usiadła na krześle za sobą. Asekuruj ją w siadaniu lub delikatnie pomóż jej usiąść pamiętając, by jej nie podnosić – powinna zrobić to sama. W trakcie tych czynności twoje plecy powinny być wyprostowane.

Powyższa porada zawiera wszystkie możliwości zabezpieczające osobę starszą przed upadkiem. Do Państwa decyzji pozostawiamy, które z nich są możliwe do wprowadzenia w domu.

Porady udzieliły pielęgniarki „Panaceum”
mgr Beata Czekała
mgr Dorota Czajka